Pomimo rozmaitych mniejszych lub mniejszych kontrowersji, doczekaliśmy się opublikowania w dzienniku ustaw nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego, która całkowicie rewolucjonizuje postępowanie sądowe. Dziennik ustaw nosi datę 2 listopada 2011 roku, a sama nowelizacja wejdzie w życie 3 maja 2012 roku.
O nowelizacji napisano dość dużo i pewnie będzie się o niej pisać. Niewątpliwie sama ustawa na to zasługuje, całkowicie rewolucjonizuje bowiem postępowanie sądowe.
W największym skrócie można powiedzieć, że kluczowe zmiany obejmują:
1) likwidację odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych (pozostaną w mocy przepisy dotyczące postępowania przed sądem ochrony konkurencji i konsumentów);
2) silniejsze zaakcentowanie obowiązku przytaczania przez strony okoliczności faktycznych oraz podawania dowodów;
3) szczegółowe przepisy dotyczące pism przygotowawczych (czyli pism, w których strony opisują stan sprawy, odpowiadają na twierdzenia przeciwnika, oraz wskazują dowody). Po otrzymaniu odpisu pozwu pozwany będzie uprawniony do złożenia odpowiedzi na pozew, przy czym sąd może go do złożenia takiej odpowiedzi. Sąd może też zobowiązać strony do złożenia kolejnych pism przygotowawczych;
4) w toku sprawy pisma przygotowawcze będą mogły być składane jedynie po odpowiednim postanowieniu sądu, chyba, że zawierają jedynie wniosek dowodowy;
5) sąd będzie co do zasady pomijać spóźnione twierdzenia lub dowody, chyba że strona wykaże, iż nie przedstawiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub kolejnym piśmie przygotowawczym bez swojej winy (albo wystąpiły inne wyjątkowe okoliczności).
Ustawa zawiera także liczne pomniejsze “smaczki” (np. wprowadzenie możliwości złożenia zażalenia na wyrok sądu II instancji do Sądu Najwyższego) i ciekawe rozwiązania, niemniej te, które wskazałem wyżej wydają mi się kluczowe i potencjalnie najbardziej znaczące.
Zmianą, która niejako firmuje nowelizację jest oczywiście likwidacja postępowania gospodarczego, które towarzyszy nam już od ponad 20 lat (zostało wprowadzone w 1989 roku, choć przeszło od tego czasu liczne zmiany), dlatego właśnie tej zmianie postanowiłem poświęcić nieco więcej miejsca w ramach mojego nowego bloga “Poradnik sądowy przedsiębiorcy“, przypominając przy okazji najważniejsze instytucje postępowania gospodarczego.
Postępowanie w sprawach gospodarczych nie zniknie bowiem z dnia na dzień 3 maja 2012 roku. Wręcz przeciwnie, przepisy o postępowaniu gospodarczym, będą stosowane do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, aż do zakończenia sprawy. Oznacza to, że sądy będą stosowały uchylone przepisy o procedurze gospodarczej nawet jeszcze kilka lat po 3 maja 2012 roku. Czytelników zainteresowanych moimi bardziej szczegółowymi refleksjami na ten temat – zapraszam do Poradnika sądowego.
Niestety, wejdzie to w życie. O ile likwidacja postępowania gospodarczego jako post. odrębnego to pomysł, który można oceniać różnorodnie, o tyle kwestia składania pism przygotowawczych tylko wtedy gdy sobie tego sąd zażyczy to jakiś paradoks.
Czekam na pierwszą sprawę, kiedy pójdzie skarga konstytucyjna dot. naruszenia prawa do rzetelnego procesu… sądzę, że ustawodawca może się szybko z tego pomysłu wycofać…
Faktem jest, że będziemy mieli jedną z najbardziej restryktywnych procedur cywilnych na świecie…
Likwidacja postępowania gospodarczego to akurat nie tragedia – po prostu spora zmiana. Inna sprawa, że wyrzuca się do kosza ciekawe instytucje postępowania gospodarczego – jak wyroki na niejawnym chociażby – zamiast je rozszerzać.
Jeśli chodzi o pisma przygotowawcze – to ciekaw jestem jaka będzie praktyka. Możliwości na razie wstępnie rysuje się sporo – wnioski dowodowe z bardzo długimi uzasadnieniami (skoro wnioski można składać bez ograniczeń), załącznik do protokołu po każdej rozprawie, czy też dążenie przez pełnomocników do protokołowania każdej wypowiedzi.
Możliwości jest sporo – zresztą może się też po prostu okazać, że sądy będą bez problemu wyrażały zgodę na złożenie pisma procesowego i cała nowelizacja skończy się tym, że postępowania jeszcze się wydłużą, bo do akt będą składane dodatkowe “wnioski o zgodę na złożenie pisma procesowego”, a sędziowie będą musieli wykonywać kolejną zbędną w istocie czynność…
Przyszłość pokaże, ale też mam nadzieję, że ten pomysł szybko zostanie usunięty.
Pozdrawiam