Oczywiście, poza dość sformalizowanym ofertowym trybem zawarcia umowy, internet może być też wykorzystywany jako narzędzie zawierania umów w inny sposób. Komunikacja z wykorzystaniem internetu może stanowić także wygodne narzędzie prowadzenia negocjacji.
W odróżnieniu od oferty, negocjacje w znaczeniu prawnym, pokrywają się zasadniczo z potocznym rozumieniem tego słowa. Negocjujące strony dyskutują, prezentując argumenty na poparcie swojego stanowiska, aby na końcu dojść do porozumienia, które będzie mniej lub bardziej satysfakcjonować wszystkich zainteresowanych (lub rozejść się, wobec niemożności osiągnięcia takiego porozumienia). Negocjacje są często wynikiem złożenia przez jedną ze stron oferty lub przedstawienia zaproszenia do zawarcia umowy.
W przeciwieństwie do oferty, która jest poddana dość szczegółowej regulacji prawnej, negocjacje są mniej sformalizowanym sposobem zawarcia umowy. Forma w jakiej prowadzone są negocjacje, oraz ich przebieg są pozostawione do uznania stron. Strony mogą negocjować osobiście, albo za pośrednictwem osób trzecich – w praktyce często szczegółowe postanowienia umowy formułowane są przez doradców. Co więcej – w odróżnieniu od np. oferty elektronicznej, negocjacje prowadzone drogą elektroniczną, pod względem prawnym nie różnią się aż tak bardzo od negocjacji prowadzonych w tradycyjny sposób.
Chwila zawarcia umowy
Umowa w trybie negocjacyjnym zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do tych wszystkich postanowień umowy, które były przedmiotem negocjacji.
W praktyce możliwe są dwie sytuacje:
- strony same określają konkretną chwilę zawarcia umowy – najczęściej w pisemnej umowie, która zawiera wynegocjowane postanowienia, a jej podpisanie wieńczy proces negocjacji;
- strony nie określają szczegółowo momentu zawarcia umowy – wtedy zastosowanie znajduje wskazana wyżej reguła.
Pierwsza sytuacja najczęściej dotyczy umów o dużej wartości, oraz bardziej skomplikowanych, przy których stronom zależy na jak najbardziej szczegółowym określeniu swoich praw i obowiązków.
Potwierdzenie przebiegu negocjacji będzie także konieczne w przypadku umów, które do swojej ważności wymagają określonej formy, jak choćby przeniesienie własności nieruchomości (akt notarialny), czy przeniesienie autorskich praw majątkowych (forma pisemna).
Z kolei drugi przypadek najczęściej dotyczy umów drobniejszych, z reguły standardowych. Usługodawca i klient często porozumiewają się w sposób nieformalny (telefonicznie, faksowo, e-mailowo) i nie potwierdzają swoich zobowiązań w formie pisemnej. W takim przypadku umowa zostaje zawarta, kiedy dojdą do porozumienia co do wszelkich kwestii, które negocjowali (przykładowo rodzaj zlecenia, termin jego wykonania, wynagrodzenie, termin płatności wynagrodzenia). Należy jednak zawsze zachować odpowiednią ostrożność i upewnić się, że faktycznie doszło do uzgodnienia wszystkich kwestii, będących przedmiotem negocjacji, aby uniknąć przyszłych sporów i dodatkowych kosztów.
W momencie, gdy strony osiągną porozumienie, umowa zostaje zawarta na zaakceptowanych przez nie warunkach i żaden z kontrahentów nie może później samowolnie zmienić ustalonych warunków. Nie ma też znaczenia forma, w jakiej dokonywane są ustalenia (oczywiście pod warunkiem, że dany typ umowy nie może zostać zawarty wyłącznie w formie pisemnej – jak choćby umowa o przeniesienie praw autorskich). Przykładowo, w razie uzgodnienia przez strony warunków umowy w rozmowie telefonicznej, wystawienie przez sprzedawcę po wykonaniu umowy faktury przewidującej wynagrodzenie inne, niż ustalone telefonicznie, jest sprzeczne z uzgodnioną umową1.
–
1 Taka sytuacja stanowiła podstawę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2005 roku (II CK 7/05), w którym sąd przyznał rację kupującemu, odmawiającemu zapłaty podwyższonej ceny.
