Zawieranie umów w internecie (3) – sposoby zawarcia umowy

Chociaż prawna regulacja obrotu elektronicznego  uwzględnia jego specyfikę, co do zasady zawieranie umów za pośrednictwem internetu opiera się na tych samych modelach, co obrót tradycyjny.

Jak to zatem wygląda w świecie niewirtualnym? Zgodnie z kodeksem cywilnym zawarcie umowy może nastąpić w drodze:

1) ofertowym – gdy jedna ze stron (oferent) składa ofertę zawarcia umowy, czyli oświadczenie o woli zawarcia umowy, określające wszystkie istotne elementy umowy, a osoba, do której skierowana jest oferta (oblat) to oświadczenie przyjmuje.

Co istotne oferta może zostać skierowana:

- do konkretnej osoby;

- do określonego kręgu osób;

- do ogółu.

2) negocjacji – nazwa tego typu mówi w zasadzie wszystko o jego charakterze. Strony negocjują poszczególne postanowienia umowy, a jej zawarcie następuje w chwili, gdy dojdą one do porozumienia co do wszystkich elementów umowy, które były przedmiotem negocjacji.

3) aukcji – to rodzaj licytacji. Jako sposób zawierania umowy charakteryzuje się tym, że bierze w niej udział wiele podmiotów. Z jednej strony jest to organizator aukcji, z drugiej jej uczestnicy. Uczestnicy składają oferty w drodze postąpień, umowa zostaje zawarta przez wybór najkorzystniejszej oferty złożonej przez uczestnika w ramach ostatniego postąpienia, przy czym kryterium „najkorzystniejszej” oferty może oczywiście opierać się na różnych zasadach (najczęściej jest to jednak cena). Co do zasady, w chwili gdy inny uczestnik złoży ofertę korzystniejszą, oferta złożona wcześniej przestaje wiązać uczestnika, który ją złożył.

Dodatkowo charakterystyczne dla aukcji jest to, że uczestnicy są (w typie modelowym) równocześnie obecni w jednym miejscu, albo przynajmniej komunikują się za pośrednictwem środków bezpośredniego komunikowania. Ponadto oferty składane w ramach aukcji są jawne dla innych uczestników, a ich oferty są niejako odpowiedzią na działania innych uczestników.

4) przetargu – przetarg jest podobny do aukcji w tym, że organizator przetargu wybiera najkorzystniejszą ofertę spośród złożonych przez jego uczestników. W odróżnieniu od aukcji, uczestnicy nie są równocześnie obecni, składają pisemne oferty, obejmujące istotne elementy umowy, po których porównaniu organizator wybiera ofertę najkorzystniejszą.

W odróżnieniu też od aukcji, uczestnicy przetargu nie znają nawzajem swoich ofert.

Oczywiście mogą też występować mieszane sposoby zawarcia umowy. Najczęściej łączy się tryb ofertowy z negocjacjami – z jednej strony złożenie oferty i przyjęcie może stanowić ich końcowy etap; możliwa jest też sytuacja odwrotna, gdy oblat odrzuci ofertę, ale wyrazi zainteresowanie zawarcia umowy (choć na innych niż w ofercie warunkach), oferta może być wstępem do negocjacji.

Każdy ze wskazanych sposobów zawierania umów ma swoje odpowiedniki w ramach obrotu elektronicznego, które wyróżniają się pewną specyfiką, wynikającą ze stosowania środków komunikacji elektronicznej.