Egzemplarz

Od umów przenoszących prawa autorskie i umów licencyjnych trzeba odróżnić umowy przenoszące własność egzemplarza utworu.

Przede wszystkim prawo autorskie stoi na zasadzie rozdzielności między prawem do przedmiotu-egzemplarza utworu, a prawem niematerialnym do utworu.

Ogólnie rzecz biorąc:

• przeniesienie własności egzemplarza utworu nie powoduje przeniesienia praw autorskich, ani udzielenia licencji;
• przeniesienie praw autorskich lub udzielenie licencji nie powoduje przeniesienia własności egzemplarza utworu.

Stwierdzenie wydaje się dość oczywiste, ale ponieważ problemy i wątpliwości na tym tle jednak się zdarzają, warto poświęcić mu kilka dodatkowych słów.

Co do pierwszego przypadku – nabycie egzemplarza utworu niezależnie od tego czy jest to oryginał (rzeźba, obraz), czy egzemplarz na seryjnie produkowanym nośniku (książka) nie przenosi na nabywcę żadnych praw, nie oznacza też udzielenia mu jakiejkolwiek licencji na korzystanie z utworu.

Przykładowo:

• nabywca odbitki fotografii, może powiesić ją sobie na ścianie, ale nie ma już prawa zeskanować jej i umieścić na swojej stronie internetowej;
• właściciel rzeźby (który równocześnie nie nabył do niej praw autorskich) nie ma prawa wystawiać jej za odpłatnością i prezentować publicznie;
• nabywca oryginału rękopisu książki nie może zawrzeć umowy o wydanie i rozpowszechnianie zawartego w rękopisie utworu literackiego, nie może też – poza ewentualnym dozwolonym cytatem – publikować tego utworu w całości lub części (np. w internecie).

(oczywiście wszystkie przykłady dotyczą sytuacji, w których prawa autorskie do danego utworu jeszcze nie wygasły)

Patrząc z drugiej strony, problemy i wątpliwości, raczej nie powinny się pojawiać. Nabycie praw autorskich do utworu, nie powoduje żadnych skutków w sferze materialnej. Można nabyć prawo do wykonywania i tworzenia kopii rzeźby, czy obrazu i ich sprzedawania, nie posiadając na własność oryginału.

Warto też pamiętać, że tak naprawdę „więź autora z utworem” w rozumieniu prawa autorskiego nigdy nie zostaje zerwana. Podobnie jest z więzią z egzemplarzem utworu. I tak przykładowo

• nabywca jest zobowiązany do udostępniania oryginału utworu twórcy;
• w przypadku dokonywanej zawodowo odsprzedaży oryginalnego egzemplarza utworu plastycznego lub fotograficznego twórcy należy się określone wynagrodzenie zależne od ceny sprzedaży (tzw. droit de suite)