Prawo do błędu

Jak obiecałem jakiś czas temu kilka słów na temat prawa sądu do błędu.

Niestety, czy tego chcemy, czy nie, sąd,  musi mieć prawo do błędu, rozumianego jako niesłuszne rozstrzygnięcie, inaczej nie mógłby funkcjonować efektywnie i wypełniać prawidłowo swoich zadań.

Powyższe zdanie może się wydawać kontrowersyjne. Każdemu, kogo dotknęły nieprawidłowe wyroki sądów, albo kto znalazł się w sytuacji, w której w dwóch identycznych sytuacjach zapadły skrajnie odmienne rozstrzygnięcia, ta koncepcja może wydawać się wręcz oburzająca. Niestety jest też prawdziwa.

Prawo to nie matematyka i nie ma w nim jednych, prawidłowych rozwiązań (a jeśli są, to raczej rzadkie i sporadyczne). Jest to fakt, z którym nie ma się nawet co sprzeczać, a skoro tak – trzeba się pogodzić z tym, że w identycznych sprawach zapadają zupełnie różne rozstrzygnięcia. Bywa to bolesne, ale jest też konieczne.

Sędzia musi mieć też prawo do błędu z tej prostej przyczyny, że zwyczajnie musi podjąć jakieś rozstrzygnięcie. Nie może się od niego uchylić (no, powiedzmy, że to się czasem udaje – ale takie uchylenie się, też jest rozstrzygnięciem), co oznacza, że część rozstrzyganych spraw po prostu nie ma dobrego rozwiązania, jednak jakieś musi zostać znalezione. Co więcej, nie może się ono opierać na zasadach słuszności, ale powinno mieć oparcie w przepisach prawa. A przepisy czasem pozostawiają niewiele luzu.

Tak samo kwestia “słuszności” nie zawsze jest łatwa do wyważenia.  Każda ze stron ma swoje racje i nie raz bywa tak, że każde rozwiązanie kogoś skrzywdzi. Są sytuacje, kiedy nie ma salomonowych rozwiązań i warto o tym pamiętać.